VERT.ZOEKEN in Excel: uitleg en voorbeelden

VERT.ZOEKEN werkt zoals je zelf iets opzoekt in een prijslijst. Je zoekt de code in de eerste kolom, gaat naar rechts tot de juiste kolom en leest daar het antwoord af. De V staat voor verticaal: Excel zoekt van boven naar beneden.

Je geeft vier dingen op, gescheiden door een puntkomma:

• wat je zoekt, zoals de code in E2
• waar je zoekt: de hele tabel, bijvoorbeeld $A$2:$C$50
• welke kolom je terug wilt, zoals 3 voor de prijs
• hoe je zoekt: ONWAAR voor exact

Samen wordt dat =VERT.ZOEKEN(E2;$A$2:$C$50;3;ONWAAR). Excel loopt de eerste kolom af tot het de code vindt en geeft dan de waarde uit kolom 3 van dezelfde rij. Staat de code er vaker in, dan krijg je altijd de eerste treffer. Hoofdletters maken niet uit: "p-104" en "P-104" zijn voor VERT.ZOEKEN gelijk.

Liever klikken? Kies op het tabblad Formules de knop Zoeken en verwijzen en dan VERT.ZOEKEN. Je vult de argumenten dan in een venster in.

Het derde argument, de kolomindex, is een gewoon getal. Je telt vanaf de eerste kolom van je tabelmatrix, niet vanaf kolom A van het werkblad. Begint je tabel in kolom C en wil je de waarde uit kolom E, dan is de kolomindex 3: C is 1, D is 2 en E is 3.

Vraag je een kolom die niet in de tabel zit, dan krijg je #VERW!. Bij =VERT.ZOEKEN(E2;A2:C50;4;ONWAAR) heeft de tabel maar drie kolommen, dus kolom 4 bestaat niet. Een kolomindex van 0 of lager geeft #WAARDE!.

Let op bij het invoegen van kolommen. Voeg je tussen A en C een kolom in, dan schuift het bereik mee naar A2:D50, maar de 3 blijft een 3. Je krijgt dan ineens gegevens uit de verkeerde kolom, zonder foutmelding. Wil je dat voorkomen, laat Excel de kolom dan zelf zoeken met VERGELIJKEN, of gebruik X.ZOEKEN. Daar kies je de kolom met een bereik in plaats van een nummer.

Het vierde argument bepaalt hoe Excel zoekt, en hier gaat het vaak mis.

• ONWAAR (of 0) zoekt een exacte overeenkomst. Vindt Excel de waarde niet, dan krijg je #N/B. Dit gebruik je voor codes, namen en nummers.
• WAAR (of 1) zoekt bij benadering. Excel neemt de grootste waarde die kleiner is dan of gelijk is aan je zoekwaarde. Dit gebruik je voor staffels, zoals een korting vanaf een bepaald bedrag of een tarief per gewichtsklasse.

Bij WAAR moet de eerste kolom oplopend gesorteerd zijn, van klein naar groot. Is dat niet zo, dan krijg je zonder waarschuwing een verkeerd antwoord. Is je zoekwaarde kleiner dan de eerste waarde in de tabel, dan geeft VERT.ZOEKEN #N/B. Laat een staffel daarom bij 0 beginnen.

Laat je het vierde argument weg, dan kiest Excel zelf voor WAAR. Daardoor krijg je bij het zoeken naar een code soms een antwoord dat bij een andere code hoort. Typ dus altijd ONWAAR als je exact wilt zoeken.

Meestal maak je één VERT.ZOEKEN-formule en trek je die naar beneden voor de hele lijst. Zonder dollartekens schuift de tabel dan mee: A2:C50 wordt in de rij eronder A3:C51, daarna A4:C52, enzovoort. Onderaan je lijst vallen de bovenste rijen van de tabel er zo af en krijg je #N/B voor waarden die er wel degelijk in staan.

De oplossing is een absolute verwijzing: $A$2:$C$50. Het dollarteken zet de kolom en de rij vast, zodat het bereik bij kopiëren gelijk blijft. Klik in de formulebalk op het bereik en druk op F4, dan zet Excel de dollartekens er zelf voor. Op een Mac gebruik je Cmd + T.

De zoekwaarde laat je juist relatief, zoals E2. Die moet bij het doorvoeren meeschuiven naar E3, E4 en verder. Een goede formule om door te trekken ziet er dus zo uit: =VERT.ZOEKEN(E2;$A$2:$C$50;3;ONWAAR).

Nog handiger: maak van je gegevens een tabel met Ctrl + T. Je verwijst dan naar de tabelnaam en het bereik groeit vanzelf mee als er rijen bijkomen.

#N/B betekent niet beschikbaar: Excel heeft je zoekwaarde niet gevonden in de eerste kolom. De meest voorkomende oorzaken:

• De waarde staat er echt niet in. Controleer de spelling of zoek de waarde op met Ctrl + F.
• Extra spaties. "P-104 " met een spatie erachter is niet hetzelfde als "P-104". Ruim de gegevens op met SPATIES.WISSEN.
• Getal of tekst. Het getal 1045 is voor Excel niet gelijk aan de tekst "1045". Getallen die als tekst zijn opgeslagen herken je aan een groen driehoekje. Zet ze om met Converteren naar getal.
• De tabel is verschoven. Je bent de $-tekens vergeten bij het doorvoeren.
• De zoekwaarde staat niet in de eerste kolom van je tabelmatrix. Laat het bereik beginnen bij de kolom waarin je zoekt.

Is het normaal dat een waarde soms ontbreekt, vang de fout dan netjes af met ALS.NB: =ALS.NB(VERT.ZOEKEN(E2;$A$2:$C$50;3;ONWAAR);"Onbekend"). Kies liever ALS.NB dan ALS.FOUT, want ALS.FOUT verbergt ook andere fouten, zoals #VERW! door een verkeerde kolomindex.

Staat je prijslijst op een ander tabblad, dan zet je de bladnaam met een uitroepteken voor het bereik: =VERT.ZOEKEN(A2;Prijzen!$A$2:$C$50;3;ONWAAR). Je hoeft dat niet uit je hoofd te typen. Typ de formule tot en met de eerste puntkomma, klik op het tabblad Prijzen en selecteer daar de tabel. Excel zet de bladnaam er dan zelf voor.

Heeft het blad een naam met spaties, dan komt die naam tussen enkele aanhalingstekens: 'Prijslijst 2026'!$A$2:$C$50.

Zoeken in een andere werkmap kan ook. Open beide bestanden en selecteer de tabel in het andere bestand. Je krijgt dan iets als [Prijslijst.xlsx]Blad1!$A$2:$C$50. Sluit je de andere werkmap, dan toont Excel het volledige pad naar het bestand. Verplaats of hernoem je dat bestand, dan kan de koppeling breken en moet je de bron opnieuw aanwijzen. Zet de tabel daarom liever in hetzelfde bestand als dat kan.

VERT.ZOEKEN zoekt altijd in de eerste kolom van de tabelmatrix en kijkt daarna naar rechts. Een negatieve kolomindex bestaat niet. Staat het antwoord links van de kolom waarin je zoekt, dan kan VERT.ZOEKEN het dus niet vinden. Een voorbeeld: in kolom A staat de klantnaam en in kolom B het klantnummer. Wil je bij een klantnummer de naam weten, dan zit je vast.

Je hebt drie oplossingen:

• X.ZOEKEN. Je geeft los een zoekbereik en een retourbereik op, dus de richting maakt niet uit: =X.ZOEKEN(E2;B2:B50;A2:A50). Beschikbaar in Microsoft 365 en in Excel 2021 en nieuwer.
• INDEX met VERGELIJKEN. Werkt in elke versie van Excel: =INDEX(A2:A50;VERGELIJKEN(E2;B2:B50;0)).
• Kolommen omwisselen. Zet de kolom waarin je zoekt helemaal links. Dat kan alleen als niemand anders de huidige volgorde nodig heeft.