Absolute en relatieve verwijzingen in Excel ($ en F4)

Typ je in een formule gewoon B2, dan is dat een relatieve verwijzing. Excel onthoudt niet de cel zelf, maar waar die cel ligt ten opzichte van de formule. Bijvoorbeeld: twee kolommen naar links, in dezelfde rij.

Daarom past Excel de verwijzing aan als je de formule kopieert of naar beneden doortrekt. Staat in D2 =B2*C2 en trek je die door naar D3, dan wordt het =B3*C3. In D4 wordt het =B4*C4, enzovoort.

Meestal is dat precies wat je wilt. Je schrijft één formule voor de eerste rij en trekt hem door voor de rest van de lijst. Elke rij rekent dan met zijn eigen getallen.

Soms moet een verwijzing juist niet meeschuiven. Denk aan een btw-tarief in F1 dat elke rij nodig heeft. Met een dollarteken zet je zo'n verwijzing vast:

• $F$1 zet zowel de kolom als de rij vast (absoluut)
• F$1 zet alleen de rij vast
• $F1 zet alleen de kolom vast

Het dollarteken staat dus steeds vóór het deel dat niet mag veranderen. Staat in C2 =B2*$F$1 en trek je die door, dan krijg je in C3 =B3*$F$1. De B2 schuift mee, de $F$1 blijft staan.

Het dollarteken heeft niets met valuta te maken. Het is alleen een teken voor Excel dat dit deel van de verwijzing vastligt.

Je hoeft de dollartekens niet zelf te typen. Klik in de formule op de verwijzing, of typ hem net, en druk op F4. Elke keer dat je drukt, verandert de verwijzing:

• F1 wordt $F$1
• daarna F$1
• daarna $F1
• en dan weer F1

Op veel laptops zit F4 onder een functietoets en druk je Fn + F4. Op een Mac gebruik je Cmd + T.

F4 werkt alleen als je in de formule aan het typen bent of in de formulebalk staat. Selecteer je alleen de cel zonder te bewerken, dan herhaalt F4 je laatste actie in plaats van dollartekens te zetten.

Een gemengde verwijzing zoals $A2 of B$1 gebruik je als je een formule zowel naar rechts als naar beneden kopieert. Het klassieke voorbeeld is een tabel met uren in kolom A en tarieven in rij 1.

In B2 zet je =$A2*B$1. Trek je die naar rechts, dan blijft de kolom A vast en schuift B$1 door naar C$1 en D$1. Trek je hem naar beneden, dan blijft rij 1 vast en schuift $A2 door naar $A3 en $A4. Met één formule vul je zo de hele tabel.

Twijfel je welke kant vast moet? Stel jezelf de vraag: als ik naar rechts kopieer, moet de kolom dan blijven? Zo ja, dan komt er een $ voor de letter.

De eerste rij klopt, maar daaronder zie je nullen, #WAARDE! of rare uitkomsten? Dan is er bijna altijd een verwijzing meegeschoven die vast had moeten staan.

Klik op een van de foute cellen en kijk in de formulebalk. Zie je daar F2 of F3 waar F1 had moeten staan, dan mist er een dollarteken. Een lege cel telt als 0, en verschuift de verwijzing naar een kop met tekst, dan krijg je #WAARDE!.

Pas de formule in de eerste rij aan naar $F$1 en trek hem opnieuw door. Wil je in één keer alle formules zien in plaats van de uitkomsten, kies dan op het tabblad Formules voor Formules weergeven.