EN, OF en NIET in Excel: voorwaarden combineren
Bijgewerkt op . Engelse naam: AND
EN geeft WAAR als alle voorwaarden kloppen, OF geeft WAAR als minstens één voorwaarde klopt en NIET draait WAAR en ONWAAR om. Je gebruikt ze vooral binnen ALS, bijvoorbeeld =ALS(EN(B2>=5,5;C2>=5,5);"Geslaagd";"Gezakt"). In de Engelse Excel heten ze AND, OR en NOT.
Syntax
=EN(logisch1; [logisch2]; ...)
- logisch1
- De eerste voorwaarde, bijvoorbeeld B2>=5,5. OF heeft precies dezelfde argumenten.
- logisch2(optioneel)
- Nog meer voorwaarden, gescheiden door een puntkomma. Tot 255 in totaal. NIET heeft er maar één.
Hoe werken EN en OF?
EN en OF zetten een rij voorwaarden om naar één antwoord: WAAR of ONWAAR.
=EN(B2>=5,5;C2>=5,5)is alleen WAAR als beide cijfers voldoende zijn=OF(B2>=5,5;C2>=5,5)is WAAR als minstens één cijfer voldoende is
Een handige manier om ze te onthouden: bij EN moet alles kloppen, bij OF is één genoeg.
Je kunt veel voorwaarden in één keer opgeven, gescheiden door puntkomma's. De voorwaarden mogen over verschillende cellen gaan en mogen getallen, tekst en datums door elkaar gebruiken, zoals =EN(B2="Noord";C2>1000;D2<=VANDAAG()).
Los gebruik je EN en OF niet zo vaak. Meestal staan ze in de test van een ALS-formule.
EN en OF in een ALS-formule
WAAR of ONWAAR is niet altijd een duidelijke uitkomst. Zet EN of OF daarom in een ALS, dan bepaal je zelf wat er verschijnt:
=ALS(EN(B2>=20000;C2>=8);"Bonus";"Geen bonus")=ALS(OF(B2="Premium";C2>=75);0;5,95)
In het eerste voorbeeld krijgt een verkoper alleen een bonus als de omzet hoog genoeg is en de klanten tevreden zijn. In het tweede voorbeeld is de verzending gratis voor Premium-klanten of bij een bestelling vanaf € 75.
Test tussen twee grenzen ook altijd met EN. =ALS(EN(B2>=18;B2<=67);"Ja";"Nee") controleert of B2 tussen 18 en 67 ligt. 18<=B2<=67 geeft in Excel niet wat je verwacht.
NIET: een voorwaarde omdraaien
NIET heeft maar één argument en draait de uitkomst om. WAAR wordt ONWAAR en ONWAAR wordt WAAR.
=NIET(C2="Betaald")is WAAR als er iets anders dan Betaald in C2 staat=ALS(NIET(ISLEEG(A2));"Ingevuld";"Leeg")controleert of een cel gevuld is
Vaak kan het zonder NIET. C2<>"Betaald" doet hetzelfde als NIET(C2="Betaald") en is korter. NIET is vooral handig bij functies die zelf WAAR of ONWAAR geven, zoals ISLEEG, ISGETAL en ISFOUT, of om een hele combinatie om te draaien: NIET(OF(B2="NL";B2="BE")) betekent: niet uit Nederland en niet uit België.
EN en OF combineren
Je kunt EN en OF in elkaar zetten als een voorwaarde uit meerdere delen bestaat:
=ALS(EN(B2="Noord";OF(C2>1000;D2="Ja"));"Actie";"")
Lees van buiten naar binnen: de regio moet Noord zijn en daarnaast moet de omzet boven de 1000 liggen of de klant moet al akkoord zijn.
Het helpt om zo'n formule eerst in woorden op te schrijven. Elke keer dat je en zegt, hoort daar een EN bij, en bij of een OF. Tel daarna de haakjes. Excel kleurt bij het typen elk paar haakjes in een eigen kleur, zodat je ziet welk haakje bij welke functie hoort.
Wordt de formule erg lang, verdeel de voorwaarden dan over hulpkolommen met elk een eigen EN of OF.
Voorbeelden
Bonus bij twee doelen
Een verkoper krijgt een bonus bij minstens € 20.000 omzet én een klantscore van minstens 8.
=ALS(EN(B2>=20000;C2>=8);"Bonus";"Geen bonus") in cel D2
| A | B | C | D | E | |
|---|---|---|---|---|---|
| 1 | Verkoper | Omzet | Klantscore | Bonus | |
| 2 | Ilse | € 23.400 | 8,6 | Bonus | |
| 3 | Ruben | € 26.100 | 7,4 | Geen bonus | |
| 4 | |||||
| 5 |
Klik op cel D2 om de formule te zien of aan te passen.
Ilse haalt allebei de doelen en krijgt een bonus. Ruben heeft meer omzet, maar een te lage klantscore.
Gratis verzending met OF
Verzending is gratis voor Premium-klanten of bij een bestelling vanaf € 75. Anders kost het € 5,95.
=ALS(OF(B2="Premium";C2>=75);0;5,95) in cel D2
| A | B | C | D | E | |
|---|---|---|---|---|---|
| 1 | Klant | Type | Bestelling | Verzending | |
| 2 | Vermeulen | Premium | € 32,00 | € 0,00 | |
| 3 | Kok | Standaard | € 48,00 | € 5,95 | |
| 4 | |||||
| 5 |
Klik op cel D2 om de formule te zien of aan te passen.
Vermeulen bestelt voor € 32 en is Premium-klant. Eén voorwaarde is genoeg, dus de verzending is gratis.
Herinnering bij onbetaalde facturen
Alle facturen die niet de status Betaald hebben, krijgen een herinnering.
=ALS(NIET(B2="Betaald");"Herinnering sturen";"Geen actie") in cel C2
| A | B | C | D | |
|---|---|---|---|---|
| 1 | Factuur | Status | Actie | |
| 2 | F-310 | Open | Herinnering sturen | |
| 3 | F-311 | Betaald | Geen actie | |
| 4 | ||||
| 5 |
Klik op cel C2 om de formule te zien of aan te passen.
Bij F-310 staat Open, dus NIET(B2="Betaald") is WAAR en er gaat een herinnering uit.
Veelgemaakte fouten
EN en OF door elkaar halen
Bij EN moeten alle voorwaarden kloppen, bij OF is één genoeg. Gratis bij Premium of vanaf € 75 is dus OF.
Een tussenwaarde als 10<=B2<=20
Excel leest dat anders dan je bedoelt. Schrijf EN(B2>=10;B2<=20).
Voorwaarden als tekst tussen aanhalingstekens
"B2>100" is gewoon tekst. Schrijf de vergelijking zonder aanhalingstekens: B2>100.
EN gebruiken om te tellen of op te tellen
Voor tellen met meerdere voorwaarden gebruik je AANTALLEN.ALS, voor optellen SOMMEN.ALS.
Oefen het zelf
Lezen is één, het zelf typen is wat blijft hangen. Deze lessen gaan erover:
Veelgestelde vragen
Wat is het verschil tussen EN en OF in Excel?
EN geeft WAAR als alle voorwaarden kloppen. OF geeft WAAR als minstens één voorwaarde klopt.
Hoe gebruik ik EN in een ALS-formule?
Zet EN in de test: =ALS(EN(B2>=5,5;C2>=5,5);"Geslaagd";"Gezakt").
Hoe controleer ik of een getal tussen twee waarden ligt?
Gebruik EN met twee vergelijkingen: =ALS(EN(B2>=10;B2<=20);"Ja";"Nee").
Wat doet de functie NIET?
NIET draait een uitkomst om: WAAR wordt ONWAAR en andersom. Vaak is <> een kortere manier om hetzelfde te schrijven.
Kan ik EN en OF combineren?
Ja, je kunt ze in elkaar zetten, zoals =EN(B2="Noord";OF(C2>1000;D2="Ja")). Let goed op de haakjes.
Hoe heten EN, OF en NIET in het Engels?
AND, OR en NOT. De werking is hetzelfde.